طراحی پایدار چیست و چگونه در معماری استفاده می‌شود؟

طراحی پایدار چیست و چگونه در معماری استفاده می‌شود؟

زندگی در عصر مدرن و صنعتی باعث شده اصول و قوانین متفاوتی در حوزه‌های کاری مختلف وضع شود و روز به‌روز نیز بر آن‌ها افزوده گردد. این موضوع در دنیای معماری و ساخت و ساز نیز به خوبی دیده می‌شود. طراحی پایدار به عنوان یکی از مهم‌ترین مباحث موجود در زمینه ساخت و ساز، توسط معماران و طراحان بسیاری مورد توجه قرار می‌گیرد. در این مطلب از وب‌سایت استادکار با شما هستیم تا به‌طور مفصل به همین موضوع بپردازیم و ببینیم طراحی پایدار چیست؟

طراحی پایدار چیست؟

معماری دنیای امروز به دنبال ایجاد پایداری و توسعه‌ای است که با کمک آن بتواند با مشکلات عصر صنعت رو به رو شده و آسیب‌های احتمالی که ناشی از طراحی ساختمان‌ها، معماری بناها و… هستند را به حداقل برساند.

به طور کلی می‌توان گفت طراحی پایدار که با عناوین دیگری همچون طراحی سبز، معماری سبز، معماری پایدار، طراحی اکولوژیک، توسعه پایدار شهری و… نیز شناخته می‌شود، به فلسفه طراحی اشیا، ساخت محیط یا حتی ارائه خدماتی است که با قانون‌های پایداری محیط زیست در تقابل نبوده و کاملاً سازگار است.

همان‌طور که از این تعریف می‌توان حدس زد، طراحی پایدار با این هدف انجام می‌شود که تأثیرات منفی بر محیط زیست را با کمک طراحی‌های ماهرانه و حرفه‌ای به حداقل برساند. به همین دلیل هم هست که ساختمان‌هایی که با کمک طراحی پایدار ساخته می‌شوند، کمترین میزان از ناسازگاری را با محیط زیست خواهند داشت.

بد نیست به این موضوع نیز اشاره کنیم که از جمله عواملی که موجب مطرح شدن چنین ایده و طرحی شدند، می‌توان به افزایش گرمایش جهانی و تغییرات آب و هوای زمین، جلوگیری از هدر رفت منابع و همین‌طور تغییر زیست بوم اشاره کرد.

بیشتر بدانید: معماری ارگانیک چیست؟ اصول و روشهای آن چگونه است؟

رویکرد طراحی پایدار در معماری و ساختمان‌سازی | ساختمان بلندمرتبه سبز با رویکرد معماری آینده‌گرا
استفاده از طراحی پایدار در معماری و ساختمان‌سازی می‌توان در نهایت به داشتن بنایی با سازگاری و هماهنگی بالایی با محیط زیست منجر شود.

اصول معماری پایدار

معماری یا همان طراحی پایدار برای اجراسازی خود از اصولی برخوردار است که اگر بخواهیم آن‌ها را برایتان روشن کنیم، می‌توانیم به این موارد اشاره نماییم:

1- همراهی و هماهنگی با محیط زیست

بر اساس این اصل، تمامی بناها باید به گونه‌ای طراحی شوند که با محیط زیست و همین‌طور شرایط اقلیمی سازگاری داشته و هماهنگ باشند. این موضوع باید به شکلی صورت بگیرد که ضمن تأمین نیازهای امروزی بشر، امکان استفاده از منابع انرژی موجود برای آیندگان نیز فراهم باشد.

2- بهینه‌سازی مصرف انرژی

این اصل از طراحی پایدار به سوخت‌های فسیلی و سایر انرژی‌ها مربوط می‌شود، آن هم به شکلی که طراحی سازه با کمترین میزان از نیاز به سوخت فسیلی و سایر انرژی‌ها انجام گرفته و منابع موجود در طبیعت را نیز به صورت به مراتب کمتری مورد استفاده قرار دهد.

در کنار این، امکان استفاده از مصالح قابل بازیافت هم فراهم خواهد بود. یکی از مهم‌ترین نتایج رعایت این اصل، به حداقل رسیدن آلودگی‌های زیست محیطی خواهد بود و همین مسئله نیز امتیاز بسیار بالایی به حساب می‌آید.

بیشتر بدانید: روش‌های بهینه سازی مصرف انرژی خانه‌های قدیمی

کاهش مصرف انرژی ساختمان با طراحی سبز و مصالح قابل بازیافت و استفاده از انرژی خورشیدی
در طراحی پایدار، با کمک مصالح قابل بازیافت می‌توان در مصرف انرژی به بهینه‌سازی رسید.

3- بهره‌برداری بهینه از مصالح ساختمانی

بر اساس این اصل از طراحی پایدار، مصالح به‌کاررفته در طراحی ساختمان‌ها باید از دوام و مقاومت بالایی برخوردار بوده و به دنبال آن نیز نیاز کمتری به مواد شیمیایی و همین‌طور انرژی داشته باشند.

4- برطرف کردن نیاز ساکنین

اصل بعدی از طراحی پایدار به طور خاص، افراد و ساکنین ساختمان را هدف قرار می‌دهد. بر اساس این اصل، معماری و طراحی پایدار باید به شکلی انجام بگیرد که حضور ساکنین، محترم شمرده شده و نیازهای روحی و جسمی آن‌ها نیز تا حد ممکن رعایت و تأمین گردد.

شرایط موجود در این اصل از طراحی پایدار و همین‌طور توجه به عنصر طبیعت و حضور پررنگ آن در محیط زندگی ساکنین باعث می‌شود سطح روانی آن‌ها بهبود پیدا کرده و تأثیرات بسیار خوبی نیز بر روحیات و افکارشان داشته باشد.

بیشتر بدانید: مینیمالیسم در معماری داخلی : خصوصیات سبک مینیمال

تامین شرایط آسایش محیطی و ایمنی ساکنان ساختمان در طراحی اکولوژیک
یکی از مهم‌ترین مسائلی که در طراحی پایدار اهمیت می‌یابد فراهم کردن شرایطی راحت و ایمن برای ساکنین است.

5- کل‌گرایی

اصل کل‌گرایی در طراحی پایدار، نشان می‌دهد تمامی اصولی که در این طراحی و معماری به کار گرفته می‌شوند، باید روند کاملی داشته باشند و در نهایت نیز به ساخت محیط زیستی سالم‌تر، منجر گردند. به همین دلیل نیز تمامی تصورات و مسائل موجود در طراحی پایدار با هدف ترسیم و تجسم کل‌گرایی پیش خواهند رفت.

6- هماهنگی سازه با سایت

بر اساس این اصل از طراحی پایدار، تمامی سازه‌ها باید با ملایمت کامل در زمین ناحیه مورد نظر قرار بگیرند و به گونه‌ای کار شوند که با محیط پیرامون خود، هماهنگی و سنخیت لازم را داشته باشند. اصولاً سازه‌هایی که انرژی را به صورت بی‌رویه‌ای مصرف کرده و آلودگی بسیاری تولید می‌کنند، هیچ‌گونه سنخیتی با مصرف‌کنندگان خود نداشته و با آن‌ها بیگانه خواهند بود. به همین دلیل نیز هیچ‌گاه نمی‌توانند زمین را به صورت کاملاً آرام و سبک احساس نمایند.

هماهنگی سازه با سایت و کاربرد مصالح بومی و سازگار با محیط زیست مانند آجر در طراحی پایدار
ساختمانی که با طراحی پایدار ساخته می‌شود در سنخیت کامل با محیط اطراف خود قرار خواهد گرفت.

اهداف توسعه پایدار

طبیعتاً تمامی اصول و قوانینی که در مفهوم طراحی پایدار، معنا یافته و به کار گرفته می‌شوند، بر اساس اهداف بلندبالا و مهمی تعیین می‌گردند. همان‌طور که پیش از این نیز اشاره کردیم توسعه و طراحی پایدار به‌ طور کلی و در مفهوم اصلی خود به دنبال آن است که هر سازه و ساختمانی که طراحی و ساخته می‌شود، کمترین میزان از آسیب و ضرر را برای محیط زیست و اقلیم خود داشته باشد.

با این حال اگر بخواهیم اهداف توسعه پایدار یا همان طراحی پایدار را به طور دقیق و کاملی مورد بررسی قرار دهیم، می‌توانیم به این موارد اشاره نماییم:

  • بهینه‌سازی مصرف منابع تجدیدپذیر
  • برآورد نیاز ساکنین ساختمان
  • استفاده از انرژی‌های طبیعی
  • کاهش پسماندهای ساختمان
  • کاهش آلاینده‌های محیطی
  • افزایش کیفیت و عمر مفید ساختمان
  • بازیافت و استفاده مجدد از مصالح ساختمانی
  • کاهش مصرف منابع تجدیدناپذیری همچون سوخت‌های فسیلی
  • هماهنگی سازه و بنا با شرایط اقلیمی
  • هماهنگی سازه با شرایط فرهنگی منطقه
  • هماهنگی و سازگاری با محیط زیست
  • کاهش تأثیرات منفی موجود در صنعت ساخت و ساز بر محیط زیست

بیشتر بدانید: تفاوت دکوراسیون داخلی، طراحی داخلی و معماری داخلی در چیست؟

اهداف طراحی پایدار چیست؟ معماری سازگار با محیط زیست و اقلیم طبیعی
طراحی پایدار با اهداف مشخصی شکل می‌گیرد که در نهایت به حفاظت بیشتری از محیط زیست منجر می‌شود.

طراحی پایدار در معماری چگونه مهیا می‌شود؟

با تمامی توضیحاتی که تا به اینجا ارائه دادیم، احتمالاً در ذهن شما چنین سؤالی مطرح می‌شود که طراحی پایدار در معماری دقیقاً به چه صورتی انجام می‌گیرد و چگونه می‌توان آن را در معماری پیاده‌سازی و مهیا ساخت. برای این کار می‌توان به چند نمونه و مثال اکتفا کرد:

کاهش پیچیدگی‌های طرح

برای رعایت طراحی پایدار در معماری لازم است که طرح‌هایی ساده‌تر و ظریف‌تر داشته باشید، چراکه این موارد به مواد به‌کاررفته کمتری احتیاج داشته و در نهایت نیز قابلیت بازیافت بالاتری خواهند داشت. باید بگوییم ممکن است در بسیاری از شرایط، ساده کردن یک طرح برای معمار، به گونه‌ای منجر به شکل‌گیری نوعی بی‌توجهی نسبت به توانایی افزایش کارایی محصول شده یا نسبت به افزایش اثرات زیست محیطی، غفلت و کم‌توجهی شود.

بیشتر بدانید: معماری بیونیک چیست؟

کاهش پیچیدگی‌های طرح معماری با رویکرد طراحی سبز و توسعه پایدار
با کاهش پیچیدگی در طراحی‌های خود می‌توانید با طراحی پایدار همسو شوید.

خلق طراحی‌های سودمندتر

درست است که شاید در نظر اول، این مورد با مورد قبلی در تضاد باشد، اما بین اینکه شما بخواهید یک طراحی پیچیده داشته باشید یا به سراغ سودمند و مفید بودن آن بروید، تفاوت بسیار زیادی وجود خواهد داشت. به طور کلی استفاده از بیشترین مزایای کاربردی و ارزش‌های افزوده در هر طرحی، علاوه بر آنکه آن را جذاب‌تر می‌کند، به کاهش تعداد محصولات بلااستفاده و دورریختنی نیز کمک خواهد کرد! این دقیقاً همان چیزی است که در طراحی پایدار به آن احتیاج داریم.

کاهش تنوع مواد و مصالح به‌کاررفته

این مورد نشان‌دهنده آن است که شما باید تا حد ممکن، قسمت‌های مختلفی از محصول خود را تنها با یک نوع از مصالح و مواد، طراحی نمایید. مهم‌ترین نتیجه‌ای که از این کار به دست می‌آید، این است که بازیافت محصول در نهایت آسان‌تر و کارآمدتر خواهد بود.

نکته مهمی که به هیچ عنوان نباید از قلم بیندازید این است که اکیداً نباید برای کاهش تنوع و مواد به‌کاررفته در محصولات خود از مواد مضر و خطرناک استفاده کنید. بنابراین قاطعانه باید به این موضوع اشاره کنیم که در طراحی پایدار خود باید تا حد ممکن مواد سمی، غیرقابل بازیافت و همین‌طور تجدیدناپذیر را به کار نگیرید.

بیشتر بدانید: تفاوت معماری داخلی و طراحی داخلی چیست؟

جایگاه مصالح بوم‌آورد در معماری پایدار بومی سازگار با طبیعت
سعی کنید تا جای ممکن از مواد و مصالح ساختمانی یکدستی استفاده نمایید.

بهینه‌سازی روند تولید

در طراحی و تولید محصول خود به سراغ روندهایی بروید که برایتان مناسب‌تر هستند. برای مثال برای قطعاتی که پیچیدگی کمتری دارند یا حجم آن‌ها کمتر است، می‌توانید به جای قالب‌گیری‌های تزریقی از روش شکل‌دهی در خلاء استفاده کنید. با این کار و البته نمونه‌های مشابه آن کمک بسیاری به طراحی پایدار خواهید کرد.

 طراحی با هدف ارتقاء و به‌روز شدن

بهتر است در روند تحقق طراحی پایدار به سراغ طراحی محصولاتی باشید که قابلیت ارتقا داشته باشند و با کمک تغییراتی که در تکنولوژی روز دنیا اتفاق می‌افتند، قابل به‌روزرسانی باشند. این کار در نهایت می‌تواند موجب صرفه‌جویی در مواد مصرفی شده و هزینه‌های تولید را نیز به مراتب کاهش دهد.

تحقق توسعه پایدار شهری و طراحی اکولوژیک برای آیندگان
طراحی پایدار منجر می‌شود که آیندگان نیز بتوانند طراحی‌های به‌روزرسانی شده را استفاده نمایند.

سخن آخر

همان‌طور که مشاهده کردید می‌توان با رعایت برخی از سیاست‌های کاری و استفاده از اصول مشخصی در طراحی و معماری، محیط زیست را تا حد امکان از گزندهای ساختمانی در امان نگه داشت. این کار در نظر اول کمی سخت دیده می‌شود، اما در نهایت به طراحی اصولی‌تر، هوشمندانه‌تر و همین‌طور با مطابقت بالاتری با محیط زیست منجر خواهد شد.

دانلود اپلیکیشن استادکار

  • نسخه IOS استادکار
  • نسخه اندروید استادکار
  • دریافت از اپ استور و سیب اپ
  • دریافت از گوگل پلی، کافه بازار و مایکت
دریافت این خدمت از استادکار

طلوع حقیقت
کارشناس زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه شهید بهشتی، سال‌هاست که می‌نویسد و به ترجمه و نویسندگی، آن هم در حوزه‌های مختلف، علاقه بسیار زیادی دارد. رشته تحصیلی‌اش این علاقه را چندین و چند برابر کرده و به همین دلیل هم همچنان در این مسیر حرکت می‌کند. طلوع شاعر است و علاقه بسیار زیادی هم به انواع و اقسام حوزه‌های هنری دارد. ورزش می‌کند و سعی می‌کند که کتاب خواندن را نیز فراموش نکند.