اصول نگهداری از فرش ابریشم‌ | راهنمای قالیشویی استادکار

اصول نگهداری از فرش ابریشم‌؛ راهنمای قالیشویی استادکار

وقتی صحبت از فرش ابریشم می‌شود، ردیف زنان روستایی به ذهن‌مان خطور می‌کند که کنار هم نشسته‌اند و رج به رج این فرش را وسعت می‌بخشند، رنگ می‌زنند و دل می‌دهند به نقشی که بر تار و پود آن به جای می‌گذارند. از همین رو است که گفته می‌شود این فرش روح و جان دارد و خانه‌ای که از این موهبت برخوردار باشد هم روح و زیبایی می‌گیرد. در کنار چشم‌نوازی این فرش نفیس، لازم است به نگهداری و شستن فرش ابریشم نیز توجه کنیم.

اهمیت شستن فرش ابریشم

پول زیادی بابت خرید فرش ابریشم هزینه کردید و انتظار دارید سال‌ها در خانه شما بدرخشد، بافت این نوع از فرش قدمتی چند هزار ساله دارد و اگر با اصول نگهداری و نحوه شستن فرش ابریشم آشنا باشید، عمر آن را در خانه خود نیز افزایش خواهید داد. چه بسا به عنوان یک هدیه نفیس به نوادگان شما نیز به ارث برسد و اگر شانس بیاورید و آنها هنردوست باشند، فرش شما را قاب کرده و به عنوان تابلو از آن استفاده ‌می‌کنند. پس برای نگهداری و شستشوی فرش ابریشم برنامه‌ریزی داشته باشید و اگر به دنبال راه‌های علمی و صحیح هستید، این مقاله را از دست ندهید. خواندن مقاله اصول نگهداری از فرش و موکت و راهنمای کامل آن نیز پیشنهاد می‌شود.

مراقبت‌های عمومی فرش و قالی دستباف
نیاز است اصول نگهداری و شستن فرش ابریشم را یاد بگیرید تا زیبایی آن حفظ شده و طول عمرش افزایش یابد.

انواع فرش و قالی ابریشمی

فرش‌های ابریشم کیفیت مرغوبی دارند و در دو نوع فرش ابریشم دستباف و فرش ابریشم ماشینی یا مصنوعی تولید می‌شوند. تفاوت این فرش‌ها در این است که در فرش‌های ماشینی از الیاف مصنوعی شبیه به ابریشم استفاده می‌شود، اما در فرش‌های دستباف از الیاف و ابریشم‌هایی که میزان مواد مصنوعی در آنها کمتر است استفاده می‌کنند. به همین دلیل فرش‌های ابریشمی دستبافت قیمت بالاتری دارند و طریقه شستن آنها با طریق شستن فرش ابریشم ماشینی اندکی متفاوت است.

همچنین در دسته‌بندی دیگری، انواع فرش ابریشم را به جز شهر سازنده می‌توان به فرش تمام ابریشم، فرش گل ابریشم، فرش کف ابریشمی و … تقسیم کرد. به فرش‌هایی که پرز و چله آن از جنس ابریشم باشد تمام ابریشم می‌گویند. در فرش گل ابریشم در نقش‌ها و دور حاشیه‌ها به جای پرز پشمی از پرز ابریشمی استفاده می‌شود و معمولا چله این گونه فرش‌ها از ابریشم است. در زمینه فرش کف ابریشم نیز به‌جای پرز پشمی از پرز ابریشم استفاده شده است.

مراقبت‌های عمومی و اصول نگهداری از فرش ابریشم

بر اساس تجربیات مشاهده شده، بیشترین آسیب‌دید‌گی‌های فرش دستباف در زمینه ساییدگی، پوسیدگی، بیدخوردگی و تداخل رنگی است.

فرش دستباف را روی سطح هموار مانند سنگ، سرامیک، موزائیک و پارکت پهن کنید. این سطح باید صاف، خشک و عاری از گرد و خاک باشد. فرش دستباف نباید بر روی سطح گچی، خاکی یا آهکی گسترده شود، این مواد به علت قلیایی بودن باعث تجزیه پشم و ابریشم خواهند شد.

هر چند فرش دستباف به اندازه کافی سنگین بوده و این امر جابجایی آن را محدود کند، ولی در طول زمان ممکن است در یک جهت حرکت کند. در این صورت برای جلوگیری از حرکت فرش می‌توانید از ترمز فرش استفاده کنید؛ ترمز فرش قطعه‌ای از جنس یک لاستیک خاص است که در زیر فرش قرار می‌گیرد و از حرکت آن جلوگیری می‌کند.

قدم اول: انتخاب محل مناسب

ابریشم بر خلاف پشم و پنبه،  همانند موی انسان از پروتئین ساخته شده است. به همین دلیل قالیچه ابریشمی می‌تواند به آسانی آسیب ببیند. پس باید اطمینان حاصل کنید که فرش ابریشمی شما در ناحیه‌ای قرار دارد که ترافیک عبور و مرور زیاد ندارد. این باعث طول عمر الیاف و جلوگیری از سایش خواهد شد.

با این حال، اگر قالیچه خود را در یک منطقه با عبور و مرور زیاد قرار دهید، باید آن را به طور منظم بچرخانید تا مطمئن شوید هر دو طرف به یک نسبت ساییده شده و یک قسمت فرش به دلیل پا خوردن بیشتر فرسوده نشود.

همچنین بهتر است قالیچه ابریشمی خود را دور از نور مستقیم خورشید بگذارید، زیرا نور خورشید می‌تواند رنگ‌های فرش ابریشم را از بین ببرد. پس لازم است از قراردادن فرش ابریشم در زیر نور مستقیم خورشید مثلا کنار پنجره خودداری کنید. در صورت لزوم می‌توان از روفرشی برای محافظت فرش استفاده کرد و بهتر است هر دو تا سه ماه یک بار برای جلوگیری از دو رنگ شدن فرش آن را سروته کرد.

اصول نگهداری قالی تمام ابریشم
اصل اولیه نگهداری از فرش ابریشم، انتخاب محل مناسب برای آن است.

قدم دوم: مراقبت‌های دائمی از فرش ابریشم

  • بدون جاروبرقی: شما می‌توانید به راحتی قالیچه را بتکانید و با ضربات آهسته و ملایم گرد و خاک آن را بزدایید.
  • با استفاده از جاروبرقی: فرش را جاروبرقی بکشید. دقت کنید جاروبرقی برس‌دار مناسب استفاده در قسمت ریشه‌های فرش نیست، چرا که ممکن است ریشه درون برس جارو گیر کند و باعث صدمه دیدن ریشه‌ها گردد. فراموش نکنید جاروکشی در جهت خواب فرش باشد تا پرزهای فرش مرتب شوند.
  • هر سه یا چهار سال فرش خود را کنترل و در صورت نیاز آن را بشویید. دقت کنید هر قدر میزان شستشوی فرش کمتر، عمر فرش بیشتر خواهد شد. طریقه شستن فرش ابریشم را در ادامه خواهید خواند.

قدم سوم: چگونه لکه‌های فرش را پاک کنیم؟

بخش نگران‌کننده در نگهداری از فرش ابریشم این است که نکند کودک یا بزرگسالی یک لیوان نوشابه یا شیر را روی فرش برگرداند! اینجاست که باید خونسردی خود را حفظ کنید و بلافاصله مایعات ریخته شده را با استفاده از قاشق بردارید و سپس با دستمال سفید خشک آن را تا حد امکان خشک کنید. حواستان باشد که زیر فرش نیز خشک شود تا باعث ایجاد کپک و پوسیدگی نشود.

بهترین روش تمیز کردن فرش ابریشم در منزل
برای رفع لکه از فرش ابریشم فورا به سراغ مواد شوینده نروید، بلکه در وهله اول از آب و یک دستمال سفید استفاده کنید.
  • لکه‌برداری را  با  صبر و حوصله انجام دهید و در صورت لزوم  عملیات چند بار تکرار شود ( اگر آدم کم‌حوصله‌ای در انجام کارهای ظریف هستید، به فرش ابریشم زیبای زیر پایتان رحم کنید و از کسی دیگر درخواست کنید این کار را برای شما انجام دهد).
  • عملیات برطرف کردن لکه را از قسمت بیرونی به سمت مرکز آن شروع کنید؛ با این کار از گسترش لکه جلوگیری می کنید.
  • لازم است قبل از استفاده از هر گونه ماده پاک‌کننده شیمیایی، دیگر روش‌های غیرمضر و طبیعی (مانند ترکیب آب و نمک) را امتحان کنید.

با این حال، برای تمیز کردن فرش ابریشم، بد نیست از تیم‌های حرفه‌ای‌ کمک بگیرید، زیرا ابزار و مهارت‌های لازم برای شستشوی بهینه و اطمینان از زیبایی و کیفیت فرش‌های ابریشمی بسیار مهم است و نگهداری از فرش ابریشم نیز اهمیت به سزایی برای صاحب آن دارد.

قدم چهارم: اگر فرش ابریشم سوخت، با احتیاط عمل کنید

اگر فرش شما بسوزد، به سادگی لکه‌های تیره ناشی از الیاف سوخته شده را با قیچی ظریف ناخن‌گیر حذف کنید و طبق مطلب ترمیم یا رفوگری فرش پیش بروید. اما اگر سوختگی گسترده باشد، به یک تعمیرکار حرفه‌ای برای رفوگری نیاز دارید.

خدمات قالیشویی و رفوگری فرش استادکار
برای شستشو، ترمیم و رفوگری حرفه‌ای فرش ابریشم، به تعمیرکاران حرفه‌ای نیاز دارید.

 

قدم پنجم: ضد بید کردن فرش ابریشم

بیدخوردگی فرش ابریشم می‌تواند دلایلی چون الیاف پشم ضدعفونی نشده، هوای شرجی و مرطوب، نگهداری فرش در محل‌های سربسته و متروک و یا بی‌توجهی به روش‌های درست نظافت و شستن فرش ابریشم باشد. در صورتی که فرش در محل‌های سربسته و متروک قرار دارد، برای نگهداری از فرش ابریشم باید هر ماه یک بار درب‌ها باز و فرش‌ها بررسی شوند.

درز میان سنگ، سرامیک و موزاییک سطحی که فرش ابریشم را روی آن پهن کرده‌اید نباید خالی باشد، زیرا مخفیگاه خوبی برای رشد بید هستند. برای جلوگیری از بیدخوردگی پشت فرش می‌توانید از مقداری پودر نفتالین یا نگزالت و یا مواد گیاهی مانند تنباکو استفاده کنید. دقت کنید که از این مواد در حد متعارف استفاده کنید.

قالیشویی و رفوگری

قالیشویی و رفوگری

  • شستشوی تخصصی انواع فرش، قالی، تابلو فرش و فرش ابریشمی
  • شستشوی فرش دستباف، ماشینی و نفیس
  • شستشوی موکت، روفرشی، پتو و لحاف
  • رفوگری فرش دستباف و ماشینی
دریافت این خدمت از استادکار

نحوه شستن فرش ابریشم

طریقه شستن فرش ابریشم نیاز به دانستن اصولی دارد. برای مثال، بهتر است از آب سرد استفاده کنید. همچنین فرش‌های ابریشمی برای اینکه مانند روز اول بدرخشند، نیاز به شستشو با محلول‌های مخصوص دارند. این فرش در صورتی که به درستی شسته نشود، به مرور زمان کدر و مات می‌شود. همچنین به جای شستشوی فرش با اسفنج یا ابر بهتر است از پارچه نرم استفاده کنید؛ زیرا ابر حالت راه راه به ابریشم داده و آن را زبر می‌کند.

طریقه شستن فرش ابریشم در منزل

اگر می‌خواهید شستن فرش ابریشم را در منزل انجام دهید، دقت داشته باشید که مواد شیمیایی که حالت قلیایی دارند، برای فرش ابریشم مضرند. همچنین بهتر است قبل از شستشو عملیات لکه‌بری را انجام دهید. در صورتی که بعدا لکه‌ای روی فرش ریخت، سعی کنید آن را همان لحظه پاک کنید تا ماندگار نشود.

  • ابتدا فرش را جاروبرقی یا جارودستی بکشید تا تمام گردوغبار از آن زدوده شود.
  • اگر فرش بو گرفته بود، جوش شیرین را روی فرش ریخته و پس از یک ساعت جاروبرقی بکشید.
  • اگر فضای بزرگی دارید، فرش را محکم بتکانید.
  • هر گونه پارگی و پوسیدگی فرش را پیدا کنید تا پیش از شستشو آن را رفوگری کنید.
  • در صورت دیدن لکه روی فرش با ترکیب مساوی آب و سرکه آن را محو کنید.
  • آب را ولرم رو به سرد کنید، زیرا آب داغ به الیاف فرش ابریشم آسیب می‌زند.
  • از مواد شوینده‌ای که قدرت کمی دارند (مانند شامپو فرش و پودر صابون و …) استفاده کنید.
  • با پارچه‌ای نرم یا دست مواد را روی فرش بکشید و سپس با آب شستشو دهید.
  • پس از این کار برای آبگیری، فرش را پارو نکشید یا لوله نکنید. تنها آب آن را با حوله یا دستمال بگیرید و به همان حالت کف پشت بام یا حیاط خود بگذارید تا آبش برود.
  • وقتی آبش رفت، آن را از پشت در مقابل نور خورشید قرار دهید و از قرار دادن مستقیم آن جلوی آفتاب خودداری کنید.
  • در انتها پس از خشک شدن فرش، آن را پهن کنید و با یک برس نرم، خواب فرش را به حالت اول برگردانید.

نکته:‌ لازم به ذکر است طریقه شستن فرش ابریشم ماشینی نیز مانند روش بالاست، با این تفاوت که فرش ماشینی نوعی فرش ابریشم‌نما است که الیاف آن مصنوعی هستند. بنابراین مقاومت کمتری نسبت به فرش‌های دستباف دارد و بهتر است حین فرایند شستشو به کم بودن مقاومت آن توجه کنید. پس به استحکام کم و حساسیت بیشتر این فرش نسبت به شرایط محیطی مانند دمای بسیار بالا یا پایین در نحوه شستن فرش ابریشم مصنوعی دقت کنید.

طریقه شستن فرش ابریشم مصنوعی و ماشینی
حواستان باشد که برای آبگیری فرش ابریشم به هیچ عنوان از روش پارو یا لوله کردن استفاده نکنید.

استفاده از خدمات قالیشویی فرش ابریشم

همان طور که در بالا خواندید، فرش ابریشم بسیار ظریف است و به دلیل گران قیمت بودن آن اغلب افراد ترجیح می‌دهند آن را به قالیشویی حرفه‌ای بسپارند. سرویس قالیشویی و رفوگری استادکار نیز می‌تواند با پرسنل حرفه‌ای و استفاده از مواد شوینده مناسب، کیفیت این شستشو را تضمین کند.

قالیشویی و رفوگری

قالیشویی و رفوگری

  • شستشوی تخصصی انواع فرش، قالی، تابلو فرش و فرش ابریشمی
  • شستشوی فرش دستباف، ماشینی و نفیس
  • شستشوی موکت، روفرشی، پتو و لحاف
  • رفوگری فرش دستباف و ماشینی
دریافت این خدمت از استادکار

چند سوال متداول درباره تمیز کردن فرش‌های ابریشم

اگر شما نیز در مورد نحوه شستن فرش ابریشم سوالاتی در ذهن دارید، ادامه متن را بخوانید.

چطور مشکل رنگ پس دادن قالی ابریشم را حل کنیم؟

یکی از علل رنگ دادن فرش به کار بردن مواد شوینده بی‌کیفیت و نامتناسب با فرش و شستن آن با آب بسیار داغ است. سعی کنید پیش از شستن فرش ابریشم این موارد را در نظر بگیرید. اما اگر به هر دلیلی فرش شما رنگ پس داد، پیش از رفتن به سراغ راه‌حل‌های معروف این مشکل مانند استفاده از ماست ترش یا محلول آمونیاک یا محلول کربنات سدیم، بهتر است با یک قالیشویی حرفه‌ای تماس بگیرید. آنها روش‌های خاصی برای رفع قاطی شدن رنگ فرش دارند که به فرش ابریشم شما آسیب نمی‌زند. خوب است روش‌های رنگ‌برداری و لکه‌گیری فرش دستباف را نیز مطالعه کنید.

آیا شستن فرش ابریشم در منزل ممکن است؟

همان طور که در بالا گفتیم، شستن فرش ابریشم در خانه با رعایت اصولی ممکن است؛ اما بهتر است این کار را به یک استادکار یا خدمات قالیشویی متخصص بسپارید تا از تضمین کیفیت و آسیب ندیدن این فرش گران‌بها خیالتان راحت باشد؛ چرا که در این نحوه شستشو مانند شستشوی دیگر فرش‌ها نه می‌توانید از آب گرم استفاده کنید، نه پارو بزنید و نه فرش را لوله کنید. پس سپردن این کار به متخصصان قالیشویی بهترین راه است.

چطور بوی بد فرش ابریشم را رفع کنیم؟

برای از بین بردن بوی بد فرش ابریشم کافی است میزانی جوش شیرین در تمام نقاط فرش بپاشید. بگذارید یک الی دو ساعت جوش شیرین روی آن بماند و رویش راه نروید. پس از گذشت این زمان، فرش خود را جاروبرقی بکشید تا جوش شیرین‌ها پاک شود. جوش شیرین خاصیت بوزدایی دارد.

اگر این کار جواب نداد، می‌توانید از محلول آب و سرکه به نسبت مساوی روی فرش اسپری کنید. سپس با یک پارچه خشک سطح فرش را پاک کنید. سرکه به دلیل خاصیت اسیدی خود موجب از بین رفتن میکروب‌های داخل فرش و رفع بوی بد آن می‌شود. همچنین اگر فرش ابریشم‌تان را تازه خریدید و بوی نوی آن اذیت‌تان می‌کند، پس از چند روز پا خوردن و بازگذاشتن پنجره‌ها برای هوا خوردن فرش، بو به تدریج از بین خواهد رفت.

نحوه لکه‌بری و شستن فرش ابریشم
نسبت مساوی آب و سرکه را روی فرش اسپری کنید تا با خاصیت اسیدی خود بوی بد فرش‌تان را از بین ببرد.

سخن آخر

آن‌چه در این مقاله توضیح داده شد، به شما در نگهداری و شستن فرش ابریشم کمک خواهد کرد؛ اما فراموش نکنید شستشو و تعمیر حرفه‌ای این فرش نفیس و عتیقه نیازمند کمک گرفتن متخصصان این کار و استفاده از خدماتی چون قالیشویی و رفوگری استادکار است.

قالیشویی و رفوگری

قالیشویی و رفوگری

  • شستشوی تخصصی انواع فرش، قالی، تابلو فرش و فرش ابریشمی
  • شستشوی فرش دستباف، ماشینی و نفیس
  • شستشوی موکت، روفرشی، پتو و لحاف
  • رفوگری فرش دستباف و ماشینی
دریافت این خدمت از استادکار
هدی رضایی
هدی رضایی نویسنده تیم استادکار، علاقه مند به نویسندگی، ترجمه و تولید محتوا در زمینه‌های مختلف است. او بخشی از این توانایی را مدیون لیسانس مترجمی و ارشد MBA ‌خود است. هدی خبرنگار روزنامه و مجلات هم بوده و نوشتن یکی از علاقه‌مندی‌های اصلی زندگی‌اش است. او روحیه هنری دارد و به عکاسی و نواختن موسیقی علاقه‌مند و یکی از طرفداران پر و پاقرص ورزش، خصوصا فوتبال است. بن بست برای هدی معنی ندارد و خودش می‌گوید: روی هر دیواری که در مسیرش ببیند پنجره می‌کشد.